Kosmos

Donaldjohanson: wirujący kosmiczny orzeszek

Donaldjohanson to planetoida pasa głównego odwiedzona przez amerykańską sondę Lucy 20 kwietnia 2025 roku. Zdjęcia pokazały wydłużone ciało z dwiema częściami i wąskim przewężeniem, a jego złożona rotacja wskazuje na burzliwą historię zderzeń i ponownego łączenia odłamków.

Para stereoskopowych zdjęć z sondy Lucy, pokazująca planetoidę Donaldjohanson z dwóch kierunków.
Para stereoskopowych zdjęć z sondy Lucy, pokazująca planetoidę Donaldjohanson z dwóch kierunków.
Autor obrazu: NASA/Goddard/SwRI/Johns Hopkins APL · Source terms · Zobacz źródło obrazu ↗

Najważniejsze informacje

Nazwa międzynarodowa
Donaldjohanson
Położenie
Główny pas planetoid
Data przelotu Lucy
20 kwietnia 2025

Planetoida nosi nazwisko odkrywcy skamieniałości Donalda Johansona, a jej kształt jest zaskakująco znajomy: podczas przelotu Lucy w 2025 roku ukazały się dwa płaty przypominające fistaszek, połączone wąską talią.

Od punktu do szczegółowego świata

Obserwacje z Ziemi pozwalają szacować rozmiar na podstawie jasności i innych danych, lecz dopiero przelot ujawnia rzeczywisty zarys. Tak wydłużonego ciała nie opisuje dobrze jedna średnica: maksymalna długość i średnica równoważna są różnymi, ale zgodnymi pomiarami.

Dlaczego nie obraca się jak równy bąk?

Badania opublikowane w 2026 roku analizowały złożone koziołkowanie planetoidy. Nieregularne ciało nie musi obracać się równo wokół jednej stałej osi. Kształt, rotacja i rozkład masy wzajemnie na siebie wpływają, a seria zdjęć odtwarza ruch lepiej niż pojedyncza fotografia.

Platforma instrumentów sondy Lucy; jej kamery i spektrometry rejestrują kształt, barwę i właściwości cieplne
Platforma instrumentów sondy Lucy; jej kamery i spektrometry rejestrują kształt, barwę i właściwości cieplne
Autor obrazu: NASA · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Światy poskładane ponownie w pasie głównym

Uderzenia mogą rozbić ciało macierzyste, a następnie grawitacja zbiera fragmenty w nowy obiekt. Przynależność do rodziny planetoid, płaty i cechy powierzchni dostarczają wskazówek, ale sam fistaszkowaty zarys nie przesądza o sposobie powstania.

Dar od próby generalnej

Spotkanie przetestowało śledzenie celu i współpracę instrumentów przed wizytą u trojańczyków, a przy okazji odsłoniło fascynujący obiekt. Zarówno zaplanowane pytania, jak i niespodziewane obrazy pogłębiają wiedzę.

Źródła