Iapetus: twee kleuren en een bergrug op de evenaar
Iapetus heeft een zeer donkere en een veel helderdere hemisfeer en een opvallende bergrug langs een groot deel van de evenaar. Stof van buitenaf en verplaatsing van oppervlakte-ijs helpen het tweekleurige uiterlijk verklaren.
Kerngegevens
- Naam
- Iapetus
- Diameter
- Ongeveer 1.469 km
- Omlooptijd
- Ongeveer 79 dagen
Iapetus valt vooral op door het helderheidsverschil: de vooroplopende hemisfeer heeft een groot donker gebied, terwijl ander terrein veel lichter is. Dat is een verschil in reflectievermogen en niet simpelweg dag tegenover nacht.
Veranderende helderheid
Toen Cassini de maan in 1671 ontdekte, bleek haar zichtbaarheid sterk met de baanpositie te veranderen. Astronomen vermoedden dus al eeuwen vóór de ruimtesonde Cassini dat de hemisferen sterk verschilden.
Stof en zonlicht werken samen
Donker stof van buitenaf kan eerst de vooroplopende kant bedekken. Donkere grond warmt sterker op, waardoor ijs sublimeert en in koudere streken neerslaat; nog meer donker materiaal blijft achter. Deze terugkoppeling versterkt een aanvankelijk kleiner verschil.
Wie maakte de naad op de evenaar?
Langs de evenaar loopt een bergrug die Iapetus het uiterlijk van een walnoot geeft. Mogelijke verklaringen zijn een vroegere snelle rotatie of materiaal uit een verdwenen ring. Het landschap zien is nog niet hetzelfde als de oorsprong bewijzen.
Waarom Iapetus onthouden?
Stof van buitenaf, zonnewarmte, migrerend ijs en oeroud terrein komen op één maan samen. Zelfs ver van de zon kunnen kleine energiestromen over lange tijd een wereld hervormen.
