Venus: even groot als de aarde, maar onvoorstelbaar heet
Venus is met 12.104 kilometer bijna even groot als de aarde en de helderste planeet aan de nachtelijke hemel. Haar dikke koolstofdioxide-atmosfeer veroorzaakt 465 °C, een luchtdruk van 92 aardatmosferen en zwavelzuurwolken; bovendien draait Venus langzaam achterwaarts.
Kerngegevens
- Diameter
- 12.104 km
- Afstand tot de zon
- Ongeveer 108 miljoen km, 0,72 AE
- Omlooptijd
- 224,7 dagen
Venus is na de zon en de maan vaak het helderste natuurlijke object aan de hemel. De planeet staat bekend als morgenster en avondster en heeft een diameter van ongeveer 12.104 km, slechts zo’n 5% kleiner dan die van de aarde. Onder die uiterlijke gelijkenis gaat een wereld schuil met een verstikkend dichte atmosfeer, wolken van zwavelzuur en extreme hitte.
Waarom is Venus heter dan Mercurius?
De gemiddelde temperatuur aan het oppervlak bedraagt ongeveer 465 °C, heet genoeg om lood te smelten. Een dikke laag koolstofdioxide houdt uitgaande warmte vast. Daardoor verschillen dag en nacht en evenaar en polen veel minder in temperatuur dan op Mercurius, al zijn hoge bergtoppen koeler. Modellen wijzen erop dat Venus ooit vloeibaar water kan hebben gehad, maar hoe lang en waarom het verdween wordt nog onderzocht.
Koolstofdioxide en wolken van zwavelzuur
De atmosfeer bestaat voor 96,5% uit koolstofdioxide. De druk aan het oppervlak is ongeveer 92 keer zo hoog als op aarde, vergelijkbaar met de druk op bijna een kilometer diepte in zee. Wolken van zwavelzuur op circa 50 tot 70 km hoogte onttrekken de bodem aan telescopen in zichtbaar licht. Winden van rond 360 km/u voeren de atmosfeer in ongeveer vier aardse dagen rond de planeet. Hoe deze superrotatie precies in stand blijft, wordt nog onderzocht.
Langzaam en achterstevoren
Venus draait tegengesteld aan de richting waarin zij om de zon beweegt. De zon komt er dus in het westen op. Eén draai om de as duurt 243 aardse dagen en daarmee langer dan een Venusjaar; van zonsopgang tot zonsopgang verstrijken ongeveer 117 dagen. Grote inslagen in het verleden en de langdurige invloed van getijden in de atmosfeer en door de zon kunnen hieraan hebben bijgedragen.
Vanbinnen een tweeling van de aarde?
De vergelijkbare massa, dichtheid en zwaartekracht wijzen op een ijzer-nikkelkern met een straal van circa 3.000 km, een silicaatmantel en een dunne basaltkorst. Venus heeft echter geen krachtig wereldwijd magnetisch veld en geen platentektoniek zoals de aarde. Mogelijk raakt de planeet haar inwendige warmte kwijt tijdens perioden van grootschalig vulkanisme.
Hoe lang houdt een lander het vol?
Het Sovjetprogramma Venera begon in 1961. Venera 7 maakte in 1970 de eerste zachte landing op een andere planeet en zond vanaf het oppervlak gegevens uit; Venera 9 stuurde in 1975 de eerste foto’s terug. Op 1 maart 1982 hield Venera 13 het 127 minuten vol. De lander maakte kleurenbeelden en onderzocht de bodem: een uitzonderlijke prestatie onder zo’n hoge temperatuur en druk.
Magellan bracht het verborgen oppervlak in kaart
Magellan vertrok in mei 1989 aan boord van de spaceshuttle Atlantis en bereikte in augustus 1990 een baan om Venus. Met synthetische-apertuurradar bracht de sonde 98% van het oppervlak in kaart met een resolutie van grofweg honderd meter. Zo werden vulkanen, breuken, lavakanalen en ringvormige coronae zichtbaar. De missie eindigde in oktober 1994 in de atmosfeer. Venus behoort nog altijd tot de minst begrepen rotsplaneten en nieuwe verkenningsmissies zijn in voorbereiding.
