Kosmos

Heliopauza: gdzie kończy się bańka Słońca?

Heliopauza to zmienna granica, przy której wiatr słoneczny ustępuje materii międzygwiazdowej; nie jest ścianą ani końcem grawitacyjnego wpływu Słońca. Voyager 1 i Voyager 2 rozpoznały jej przekroczenie około 120 jednostek astronomicznych od Słońca dzięki zmianom strumienia cząstek i pola magnetycznego.

Poglądowy schemat heliosfery i otaczającego ją ośrodka międzygwiazdowego. Kształty, granice i rozmiary ciał nie są przedstawione w skali; 120 au to jedynie wartość orientacyjna.
Poglądowy schemat heliosfery i otaczającego ją ośrodka międzygwiazdowego. Kształty, granice i rozmiary ciał nie są przedstawione w skali; 120 au to jedynie wartość orientacyjna.
Autor obrazu: Satellite Tracker · CC BY 4.0

Najważniejsze informacje

Typ oznaczenia
Granica środowisk w przestrzeni
Orientacyjna odległość
Około 120 au
Rzeczywisty kształt
Zależy od kierunku i aktywności Słońca

Słońce nieustannie emituje naładowane cząstki wiatru słonecznego, który rozdyma heliosferę w ośrodku międzygwiazdowym. Heliopauza jest granicą, na której obszar zdominowany przez wiatr słoneczny oddziałuje z otaczającą materią międzygwiazdową.

Przestrzeń na zewnątrz nie jest pusta

Przestrzeń międzygwiazdowa zawiera rozrzedzony gaz, cząstki i pola magnetyczne. Heliosfera nie jest szklaną kopułą o wyraźnym zarysie, który można sfotografować. Naukowcy łączą lokalne pomiary sond z obserwacjami z daleka, aby odtworzyć jej właściwości.

Skąd Voyager wiedział, że przekroczył granicę?

Voyager 1 przekroczył heliopauzę w 2012 roku, a Voyager 2 w 2018 roku. Granicę rozpoznano dzięki zmianom właściwości cząstek, plazmy i pola magnetycznego, a nie po widocznym znaku. Pomiary na dwóch różnych trasach są szczególnie cenne.

Wizja artystyczna Voyagera, którego instrumenty rozpoznają granice środowisk w przestrzeni; nie jest to zewnętrzna fotografia przy heliopauzie
Wizja artystyczna Voyagera, którego instrumenty rozpoznają granice środowisk w przestrzeni; nie jest to zewnętrzna fotografia przy heliopauzie
Autor obrazu: NASA/JPL · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Czy 120 au jest dokładnym promieniem?

Nie. Jedna jednostka astronomiczna odpowiada w przybliżeniu średniej odległości Ziemi od Słońca; 120 au określa rząd wielkości. Rzeczywista granica zmienia się zależnie od kierunku i aktywności słonecznej, zamiast tworzyć idealną kulę. Pierścień w aplikacji jest odniesieniem skali, a nie aktualnie zmierzoną powłoką.

Czy przekroczenie oznacza całkowite opuszczenie Słońca?

Oznacza opuszczenie obszaru zdominowanego przez wiatr słoneczny, lecz nie ucieczkę spod grawitacyjnego wpływu Słońca. Znacznie dalszy Obłok Oorta wyznacza inny możliwy sens granicy Układu Słonecznego. Wejście w przestrzeń międzygwiazdową i minięcie wszystkich ciał Układu Słonecznego to różne kamienie milowe.

Źródła