Kosmos

Tytan: deszcz, który nie jest wodą

Największy księżyc Saturna jest jedynym księżycem z gęstą atmosferą. Pod pomarańczową mgłą metan tworzy chmury, deszcz, jeziora i morza, a pod lodem znajduje się globalny ocean ciekłej wody. Huygens wylądował w 2005 roku, a wiropłat Dragonfly ma dotrzeć w 2034.

Artystyczna wizja Cassiniego wypuszczającego sondę Huygens ku Tytanowi, z Saturnem w oddali
Artystyczna wizja Cassiniego wypuszczającego sondę Huygens ku Tytanowi, z Saturnem w oddali
Autor obrazu: NASA · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Najważniejsze informacje

Średnica
Około 5150 km
Odległość od Słońca
Około 1,43 mld km
Temperatura powierzchni
Około −179°C

Pomarańczowobrązowe niebo Tytana rozciąga się nad kanałami i jeziorami kształtowanymi przez metanowy deszcz. Największy księżyc Saturna ma około 5150 kilometrów średnicy, jest większy od Merkurego i jako jedyny księżyc posiada gęstą atmosferę. Lód wodny zachowuje się tam jak skała, a płynącymi cieczami są głównie metan i etan.

Pomarańczowa zasłona atmosfery

Atmosfera składa się w około 95% z azotu, a znaczną część reszty stanowi metan. Ciśnienie przy powierzchni jest około 1,5 raza większe niż na Ziemi. Promieniowanie ultrafioletowe rozkłada metan na złożone cząstki węglowodorów, tworząc trwałą pomarańczową mgłę. Radar Cassini i lądownik Huygens odsłoniły ukrytą powierzchnię o średniej temperaturze około −179°C.

Wnętrze Tytana

Modele obejmują powłokę z lodu wodnego i klatratów, prawdopodobny globalny ocean zawierający substancje obniżające temperaturę zamarzania, takie jak amoniak, głębsze lody wysokociśnieniowe oraz uwodnione krzemianowe jądro o promieniu około 2000 kilometrów. Pomiary grawitacji i odkształceń pływowych przez Cassini wspierają istnienie warstwy cieczy pod skorupą.

Model wnętrza Tytana pod zamgloną atmosferą, z lodową skorupą, proponowanym oceanem podpowierzchniowym i skalistym jądrem
Model wnętrza Tytana pod zamgloną atmosferą, z lodową skorupą, proponowanym oceanem podpowierzchniowym i skalistym jądrem
Autor obrazu: A. D. Fortes/UCL/STFC · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Metanowe chmury, deszcz i morza

Metan paruje, skrapla się, spada jako deszcz, żłobi kanały i zbiera się w jeziorach, przypominając ziemski obieg wody. Cassini znalazła wiele jezior i mórz na północy; Kraken Mare zajmuje setki tysięcy kilometrów kwadratowych. Niektóre powierzchnie są wyjątkowo spokojne, z bardzo małymi falami.

Radarowa mozaika północnego bieguna Tytana z Cassini w barwach umownych: ciemne jeziora i morza pośród złotego lądu
Radarowa mozaika północnego bieguna Tytana z Cassini w barwach umownych: ciemne jeziora i morza pośród złotego lądu
Autor obrazu: NASA/JPL-Caltech/ASI/USGS · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Huygens: najdalsze lądowanie

14 stycznia 2005 roku, trzy tygodnie po oddzieleniu od Cassini, Huygens opadał na spadochronie przez około dwie i pół godziny, po czym wylądował na równinie z lodowymi otoczakami. Zdjęcia ukazały kanały odpływowe, formy przypominające linię brzegową i kamyki z lodu wodnego na gruncie zwilżonym metanem. Było to pierwsze miękkie lądowanie w zewnętrznym Układzie Słonecznym i nadal najdalsze od Ziemi.

Wizja artystyczna sondy Cassini wypuszczającej Huygensa ku Tytanowi, z Saturnem w oddali
Wizja artystyczna sondy Cassini wypuszczającej Huygensa ku Tytanowi, z Saturnem w oddali
Autor obrazu: NASA · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Czy można żeglować po metanowym morzu?

Specjalnie zaprojektowana robotyczna łódź mogłaby pływać, ale zwykła nie wytrzymałaby zimna. Materiały, akumulatory, smary i radio wymagają przeprojektowania, a warunki na brzegu są słabo poznane. Ludzie potrzebowaliby także tlenu i skrajnej ochrony termicznej. Gęste powietrze i mała grawitacja sprzyjają jednak lataniu.

Dragonfly: latający badacz

Start misji NASA Dragonfly jest planowany nie wcześniej niż w lipcu 2028 roku na Falconie Heavy, a dotarcie w 2034 roku. Ośmiowirnikowy pojazd wielkości samochodu będzie korzystać z energii radioizotopowej i latać między wydmami bogatymi w związki organiczne a kraterem Selk, badając chemię prebiotyczną. Daty i trasa mogą się zmieniać wraz z rozwojem misji.

Wizja artystyczna Dragonfly badającego miejsca lądowania pod pomarańczowym niebem Tytana
Wizja artystyczna Dragonfly badającego miejsca lądowania pod pomarańczowym niebem Tytana
Autor obrazu: NASA · Public domain · Zobacz źródło obrazu ↗

Źródła