Ceres: wie strooide zout in de planetoïdengordel?
Ceres is het grootste object in de planetoïdengordel en de enige dwergplaneet daar. De sonde Dawn vond onder de ijzige korst resten van zout water en heldere zoutafzettingen in de Occator-krater.
Kerngegevens
- Diameter
- Ongeveer 940 km
- Afstand tot de zon
- Ongeveer 2,8 AE
- Omlooptijd
- Ongeveer 4,6 jaar
Ceres is een miniatuurwereld van ongeveer 940 kilometer breed, het grootste object in de planetoïdengordel en de enige erkende dwergplaneet daar. Het object bevat ongeveer een derde van de totale massa van de gordel.
De ontbrekende planeet
Giuseppe Piazzi ontdekte Ceres op 1 januari 1801, toen astronomen zochten naar een ontbrekende planeet tussen Mars en Jupiter. Latere ontdekkingen onthulden geen enkele grote planeet, maar een complete planetoïdengordel. Ceres draait op ongeveer 2,8 AE in 4,6 aardjaren om de zon en voltooit een aswenteling in circa negen uur. Sinds 2006 geldt Ceres als dwergplaneet, de dichtstbijzijnde bij de zon.
De heldere vlekken van Occator
Toen Dawn begin 2015 naderde, vielen witte vlekken in de ongeveer 92 kilometer grote Occator-krater direct op. Spectra toonden veel natriumcarbonaat. De centrale Cerealia Facula en oostelijke Vinalia Faculae zijn zoutafzettingen die ontstonden toen pekel uit het binnenste het oppervlak bereikte en zijn water verloor.
Achtergebleven pekel onder de korst
De dichtheid van Ceres, ongeveer 2,1 g/cm³, wijst op veel ijs. Zwaartekrachtsmetingen suggereren een rotsachtig binnenste, ijs- en zoutrijke lagen en een gemengde buitenkorst. Een jonge wereldwijde oceaan kan grotendeels zijn bevroren, met plaatselijke pekelreservoirs tientallen kilometers onder Occator. De inslag opende routes naar het oppervlak. Sommige afzettingen zijn geologisch jong, dus de activiteit eindigde pas onlangs of is mogelijk nog niet volledig gestopt.
Dawn: in een baan rond twee werelden
Dawn werd in september 2007 gelanceerd en gebruikte efficiënte ionenvoortstuwing om eerst veertien maanden rond Vesta te draaien. Op 6 maart 2015 kwam de sonde in een baan rond Ceres en werd zo het eerste ruimtevaartuig dat achtereenvolgens om twee buitenaardse objecten draaide. Vanaf slechts ongeveer 35 kilometer hoogte bracht Dawn de heldere vlekken, mogelijke ijsvulkaan Ahuna Mons, blootliggend ijs en organische verbindingen in detail in kaart. De missie eindigde op 1 november 2018 toen de brandstof voor de standregeling opraakte; Dawn blijft om Ceres draaien.
Waarom is Ceres belangrijk?
Ceres bewaart oude wisselwerkingen tussen water en gesteente en is daarmee een tijdcapsule uit de vorming van het zonnestelsel. Pekelresten, zouten en organisch materiaal laten zien dat watergerelateerde processen niet alleen op aarde en ijsmanen plaatsvinden, maar ook in de planetoïdengordel.
Gloeien de heldere vlekken?
Nee. Ze weerkaatsen zonlicht efficiënter dan de donkere omgeving, zoals wit zout op een donkere tafel. Ceres heeft geen ademlucht en de zwaartekracht is ongeveer een dertigste van die op aarde. Een bezoeker zou nog altijd een ruimtepak nodig hebben en voorzichtig moeten bewegen.
.jpg?uselang=nl){kind=link}
