Ceres: skąd wzięły się plamy soli?
Największy obiekt pasa planetoid jest zarazem jedyną planetą karłowatą w tym regionie. Sonda Dawn odkryła pozostałości słonej wody pod lodową skorupą oraz jasne osady soli w kraterze Occator.
Najważniejsze informacje
- Średnica
- Około 940 km
- Odległość od Słońca
- Około 2,8 au
- Okres obiegu
- Około 4,6 roku
Ceres jest miniaturowym światem o średnicy około 940 kilometrów, największym obiektem pasa planetoid i jedyną uznaną planetą karłowatą w tym obszarze. Skupia mniej więcej jedną trzecią całej masy pasa.
Poszukiwana planeta
Giuseppe Piazzi odkrył Ceres 1 stycznia 1801 roku, gdy astronomowie szukali brakującej planety między Marsem a Jowiszem. Kolejne odkrycia ujawniły zamiast niej cały pas planetoid. Ceres krąży w średniej odległości około 2,8 au, obiega Słońce w 4,6 roku ziemskiego i obraca się w około dziewięć godzin. W 2006 roku zaliczono ją do planet karłowatych; jest najbliższą Słońcu z nich.
Jasne plamy w kraterze Occator
Gdy sonda Dawn zbliżała się na początku 2015 roku, uwagę zwróciły białe plamy wewnątrz krateru Occator o średnicy około 92 kilometrów. Widma wykazały dużą zawartość węglanu sodu. Centralna Cerealia Facula i położone na wschodzie Vinalia Faculae są osadami soli, które pozostały po wydostaniu się solanki z wnętrza Ceres i utracie wody.
Pozostałości solanek pod skorupą
Gęstość Ceres, około 2,1 g/cm³, wskazuje na znaczną ilość lodu. Pomiary grawitacji sugerują skaliste wnętrze, warstwy bogate w lód i sole oraz mieszaną skorupę zewnętrzną. Młody globalny ocean mógł w większości zamarznąć, pozostawiając regionalne zbiorniki solanki dziesiątki kilometrów pod Occatorem. Uderzenie otworzyło płynowi drogę ku powierzchni. Część osadów jest geologicznie młoda, więc aktywność ustała niedawno albo jeszcze nie wygasła całkowicie.
Dawn: orbita wokół dwóch światów
Sonda Dawn, wystrzelona we wrześniu 2007 roku, dzięki wydajnemu napędowi jonowemu przez czternaście miesięcy krążyła wokół Westy, a 6 marca 2015 roku weszła na orbitę Ceres. Była pierwszym statkiem, który kolejno orbitował dwa ciała poza Ziemią. Zbliżyła się nawet na około 35 kilometrów, obrazując jasne plamy, możliwy kriowulkan Ahuna Mons, odsłonięty lód i związki organiczne. Misja zakończyła się 1 listopada 2018 roku po wyczerpaniu paliwa do kontroli orientacji; Dawn nadal pozostaje na orbicie.
Dlaczego Ceres jest ważna?
Zachowała ślady dawnych oddziaływań wody i skał, tworząc kapsułę czasu z okresu formowania się Układu Słonecznego. Solanki, sole i materia organiczna pokazują, że procesy związane z wodą zachodzą także w pasie planetoid, a nie tylko na Ziemi i lodowych księżycach.
Czy jasne plamy świecą?
Nie. Odbijają światło słoneczne skuteczniej niż otaczający je ciemny grunt, podobnie jak biała sól rozsypana na ciemnym stole. Ceres nie ma atmosfery zdatnej do oddychania, a grawitacja stanowi około jednej trzydziestej ziemskiej. Odwiedzający nadal potrzebowałby skafandra i musiałby poruszać się ostrożnie.
.jpg?uselang=pl){kind=link}
