Ruimtevaart

Deimos: het kleine, aardappelvormige maantje van Mars

Deimos, het kleinste en buitenste maantje van Mars, is slechts ongeveer twaalf kilometer groot en bedekt met een dikke laag stof. Mogelijk is het een ingevangen planetoïde; vanaf Mars lijkt het op een langzaam bewegende heldere ster.

Viking 1-opname van Deimos uit 1977, waarop het relatief gladde oppervlak zichtbaar is.
Viking 1-opname van Deimos uit 1977, waarop het relatief gladde oppervlak zichtbaar is.
Beeldvermelding: NASA · Public domain · Bron van de afbeelding bekijken ↗

Kerngegevens

Diameter
Ongeveer 12,4 km
Afstand tot het middelpunt van Mars
Ongeveer 23.460 km
Omlooptijd
Ongeveer 30,3 uur

Deimos zou binnen een grote stad passen: de gemiddelde diameter is slechts circa 12,4 kilometer. De kleinste en buitenste maan van Mars is een onregelmatig, stoffig lichaam met de vorm van een aardappel.

De kleinste maan van Mars

Asaph Hall ontdekte Deimos in augustus 1877 bij het US Naval Observatory, enkele dagen vóór Phobos. De naam komt van de Griekse mythologische figuur die angst verbeeldt.

Deimos draait op ongeveer 23.460 kilometer van het middelpunt van Mars in 30,3 uur rond de planeet, iets langer dan een Marsdag. Anders dan de naar binnen bewegende Phobos schuift Deimos uiterst langzaam naar buiten. Ook zon en andere zwaartekrachtsinvloeden bepalen zijn verre toekomst.

Een deken van stof

Dikke regoliet, opgebouwd door inslagen, verzacht kraterranden en laat Deimos gladder lijken dan Phobos.

Viking 1-opname van Deimos uit 1977 met het relatief gladde oppervlak
Viking 1-opname van Deimos uit 1977 met het relatief gladde oppervlak
Beeldvermelding: NASA · Public domain · Bron van de afbeelding bekijken ↗

De twee officieel benoemde kraters, Swift en Voltaire, zijn ongeveer twee kilometer breed en eren schrijvers die vóór de ontdekking al twee Marsmanen bedachten.

Vorm en binnenste

De afmetingen zijn ongeveer 15 × 12 × 11 kilometer, minuscuul naast onze maan.

Vergelijking van Deimos, Phobos en de maan van de aarde
Vergelijking van Deimos, Phobos en de maan van de aarde
Bewerkt naar: Self Arranged · Public domain · Bron van de afbeelding bekijken ↗

Een dichtheid van circa 1,47 g/cm³ wijst op poriën, los puin of mogelijk ijs. De zwaartekracht is ongeveer een drieduizendste van die op aarde; de ontsnappingssnelheid is maar 5,6 m/s. Er is geen beschermende atmosfeer of magneetveld en de temperatuur ligt rond −40 °C.

Een ingevangen planetoïde?

Donkere kleur, albedo rond 0,07 en spectrum lijken op C- of D-type planetoïden, wat invanging ondersteunt. Een alternatief is samenklontering van puin na een grote inslag op Mars.

Beelden in versterkte kleuren van twee hemisferen van Deimos, met schaalbalk van twee kilometer
Beelden in versterkte kleuren van twee hemisferen van Deimos, met schaalbalk van twee kilometer
Beeldvermelding: Banco de Imágenes Geológicas · CC BY 2.0 · Bron van de afbeelding bekijken ↗

Detailwaarnemingen van de Emiratische Hope-sonde in 2023 suggereerden materiaal dat op Marsgesteente lijkt en voedden het debat. Toekomstige monsters kunnen uitsluitsel geven.

Lijkt Deimos vanaf Mars op onze maan?

Hij lijkt op een helder punt van slechts ongeveer twee boogminuten, veel kleiner dan onze volle maan. Omdat de omlooptijd maar iets langer is dan Mars’ rotatie beweegt hij langzaam: circa 2,7 aarddagen van opkomst tot ondergang en opnieuw opkomend na ongeveer 5,5 dagen. Hij kruist stil de woestijnhemel zonder fel maanlicht.

Bronnen