Triton: het verhaal van een maan die achteruit draait
Triton, de grootste maan van Neptunus, is de enige grote maan met een retrograde baan en werd waarschijnlijk uit de Kuipergordel ingevangen. Ondanks temperaturen tot −235 °C vertoont hij stikstofgeisers en een roze poolkap van stikstofijs.
Kerngegevens
- Diameter
- 2.707 km
- Afstand tot Neptunus
- Ongeveer 355.000 km
- Omlooptijd
- 5,88 dagen, retrograde
Triton draait achteruit om Neptunus ten opzichte van de planeetrotatie. Met 2.707 kilometer is hij groter dan Pluto en Neptunus’ grootste maan. De ongewone baan wijst sterk op invanging uit de Kuipergordel.
Een retrograde baan
Triton is de enige grote maan in een retrograde baan. Hij draait in circa 5,88 dagen op een bijna cirkelvormige baan op ongeveer 355.000 kilometer van Neptunus, dichter dan onze maan bij de aarde.
Ingevangen uit de Kuipergordel
Een maan uit Neptunus’ oorspronkelijke schijf zou normaal dezelfde richting volgen. Tritons beweging en Pluto-achtige stikstof- en methaanijzen ondersteunen invanging van een zelfstandig Kuipergordelobject. Dat verstoorde waarschijnlijk eerdere manen; getijden maakten de aanvankelijk excentrische baan geleidelijk rond.
Gesteente, ijs en een mogelijke oceaan
De dichtheid rond 2,06 g/cm³ wijst op veel gesteente. Modellen bevatten een rots-metaalkern met ongeveer twee derde van de massa, waterijslagen en rijp van stikstof, methaan en koolmonoxide. Sterke getijdenwarmte tijdens invanging kan een ondergrondse oceaan hebben gevormd die nog niet geheel bevroor.
Stikstofgeisers in extreme kou
Het oppervlak kan −235 °C worden. Toch zag Voyager 2 actieve stikstofpluimen die donker stof circa acht kilometer hoog droegen en lange windstrepen achterlieten. Waarschijnlijk dringt zonlicht door doorschijnend stikstofijs, verwarmt een donkere laag eronder en bouwt gasdruk op tot een uitbarsting.
Zou je een geiser horen?
De stikstofatmosfeer is te ijl om geluid zo goed als aardse lucht te dragen. Dit zijn koude gas- en stofuitbarstingen, geen hete lava. Een lander ziet roze ijs onder zwarte hemel en Neptunus blijft door synchrone rotatie vrijwel op dezelfde plek. Kou en communicatietijd maken onderzoek lastig.
Roze ijs en meloenterrein
Straling op methaan vormt complexe organische stoffen, tholinen genoemd, die zuidelijk stikstof- en methaanijs roze kleuren. Putachtig meloenterrein op andere breedten en weinig kraters wijzen op vernieuwing en geologische jeugd.
Wordt Triton een ring?
Retrograde getijden verlagen de baan langzaam. Over circa 1,4 tot 3,6 miljard jaar kan Triton de Rochelimiet passeren en uiteenvallen, waarbij een deel een ring vormt. Tijd en uitkomst hangen van het binnenste af en zijn geen vaststaande verre toekomst.
.jpg?uselang=nl){kind=link}
