Uranus: waarom draait de planeet op zijn kant?
Uranus is een bleek blauwgroene ijsreus die ongeveer 98 graden gekanteld is en daardoor als het ware op zijn zij om de zon draait. De atmosfeer bereikt circa −224 °C; Voyager 2 maakte in 1986 de enige scheervlucht tot nu toe.
Kerngegevens
- Diameter
- Ongeveer 51.118 km, circa vier aarddiameters
- Afstand tot de zon
- Ongeveer 2,9 miljard km, 19 AE
- Omlooptijd
- Ongeveer 84 aardjaren
Uranus lijkt op een bleek cyaanblauwe bol die zijwaarts om de zon rolt. De zevende planeet is ongeveer 51.118 kilometer groot, vier aarddiameters, en gemiddeld 2,9 miljard kilometer van de zon. Eén omloop duurt 84 aardjaren, met seizoenen van meer dan twintig jaar.
Een planeet op zijn kant
De rotatieas helt ongeveer 98°, mogelijk door een vroege grote botsing. Daardoor ontstaan extreme poolseizoenen met tientallen jaren licht of duisternis. Ringen en manen delen de ongewone oriëntatie.
Binnen in een ijsreus
Uranus en Neptunus zijn ijsreuzen, anders dan Jupiter en Saturnus. Waterstof en helium domineren de buitenste atmosfeer; circa twee procent methaan absorbeert rood licht en geeft de blauwgroene kleur.
Er is geen vast oppervlak, maar een heet dicht binnenste rijk aan water, ammoniak en methaan rond een rotsachtige en metalen kern. Uranus straalt opvallend weinig interne warmte uit vergeleken met andere reuzenplaneten, een hardnekkig raadsel.
Waarom blauwgroen?
Methaan haalt rood uit zonlicht, zodat meer blauw en groen overblijft. De kleur wijst niet op oceanen of vaste grond. Beelden in natuurlijke kleur zijn doorgaans bleker; infrarood en andere banden krijgen vaak toegewezen kleuren om wolken en stormen te tonen.
De koudste planeetatmosfeer
De tropopauze kan −224 °C, of 49 K, bereiken, kouder dan Neptunus ondanks de kleinere zonneafstand. De zwakke interne warmte kan dit mede verklaren. Zichtbare beelden lijken rustig, terwijl infrarood wolken, stormen en poolstructuren onthult.
Het enige bezoek: 1986
Op 24 januari 1986 passeerde Voyager 2 op circa 81.500 kilometer boven de wolken. De sonde stuurde duizenden beelden, ontdekte tien manen en twee ringen, mat een sterk gekanteld magnetisch veld en fotografeerde Miranda’s bijzondere terrein. Geen ruimtevaartuig keerde terug.
Waarom terugkeren?
Warmte, magneetveld en mogelijke oceanen in manen zijn slecht begrepen. De Amerikaanse planetaire tienjarenstudie van 2022 gaf prioriteit aan een concept voor Uranus Orbiter and Probe. Dit is nog geen goedgekeurde lancering; geld, ontwikkeling en data staan niet vast.
.jpg?uselang=nl){kind=link}
