Mars: ślady wody na czerwonej pustyni
Czerwony kolor Marsa pochodzi od tlenków żelaza w pyle. Olbrzymie wulkany, rozległe kaniony i dawne koryta rzeczne sprawiają, że planeta jest ważnym celem badań przeszłej wody i planowania przyszłych lądowań ludzi.
Najważniejsze informacje
- Średnica
- 6779 km
- Średnia odległość od Słońca
- Około 228 mln km (1,52 au)
- Okres obiegu
- 687 dni ziemskich
Mars ma w dzień kremowopomarańczowe niebo, a Słońce wygląda z niego na około dwie trzecie wielkości widocznej z Ziemi. Czwarta planeta ma około 6779 kilometrów średnicy, rok trwający 687 dni ziemskich i znajomą dobę długości 24,6 godziny.
Rdzawa planeta
Skały i pył są bogate w tlenki żelaza. Reakcje żelaza z wodą i tlenem pozostawiły czerwonawą powłokę, którą burze pyłowe rozprowadzają także w atmosferze.
Ciśnienie atmosferyczne wynosi mniej niż 1% ziemskiego, a około 95% atmosfery stanowi dwutlenek węgla. Zatrzymuje ona niewiele ciepła: średnia temperatura to około −60°C, a podczas polarnej zimowej nocy spada w pobliże −120°C.
Olympus Mons i Valles Marineris
Olympus Mons wznosi się około 21,9 kilometra nad otaczające równiny, ponad dwukrotnie wyżej niż Mount Everest, i ma około 600 kilometrów szerokości. Brak przemieszczających się płyt pozwolił kolejnym erupcjom przez długi czas budować ogromny wulkan tarczowy nad stałym źródłem magmy.
Valles Marineris rozciąga się na ponad 4000 kilometrów i osiąga około siedmiu kilometrów głębokości. Rozciąganie skorupy związane z wyniesieniem Tharsis otworzyło system rozpadlin, które następnie poszerzyła erozja.
Czapy polarne i ślady wody
Zimą bieguny pokrywa suchy lód, a latem odsłania się trwały lód wodny. Suche doliny, osady jeziorne i delty są zapisem dawnej płynącej wody.
Zachowana delta Jezero pokazuje, że około 3,5 miliarda lat temu, w bardziej wilgotnych warunkach, na Marsie płynęły rzeki.
Wnętrze Marsa
Pomiary wstrząsów marsjańskich przez InSight ujawniły budowę warstwową: skorupę grubą na około 24–72 kilometry, płaszcz i w większości stopione jądro z żelaza, niklu i siarki, którego promień pierwotnie oszacowano na około 1830 kilometrów.
Mars miał kiedyś globalne pole magnetyczne. Jego zanik około czterech miliardów lat temu wystawił atmosferę na silniejsze niszczenie przez wiatr słoneczny i przyczynił się do powstania dzisiejszej zimnej pustyni.
Od Vikinga do Zhuronga
Viking 1 pomyślnie wylądował 20 lipca 1976 roku. Curiosity dotarł do krateru Gale za pomocą podniebnego dźwigu w 2012 roku i znalazł dowody dawnego słodkowodnego jeziora, które mogło nadawać się dla mikroorganizmów.
Perseverance wylądował w Jezero w lutym 2021 roku, zebrał próbki i dostarczył Ingenuity, pierwszy śmigłowiec latający na innym świecie. 15 maja 2021 roku Zhurong wylądował w ramach misji Tianwen-1, dzięki czemu Chiny stały się drugim państwem, które z powodzeniem użytkowało łazik marsjański.
Czy ludzie mogliby żyć tam bez pomocy?
Nie. Rzadka atmosfera z dwutlenku węgla wymaga skafandrów ciśnieniowych i systemów podtrzymywania życia. Zimno, promieniowanie, pył i niska grawitacja utrudniają długie pobyty.
Siedliska przypominałyby szczelne laboratoria, odzyskujące powietrze i wodę oraz chronione przed promieniowaniem ścianami, gruntem albo położeniem pod powierzchnią. Uprawa roślin wymagałaby kontrolowanej wody, składników odżywczych i temperatury oraz usunięcia potencjalnie szkodliwych nadchloranów.
Kiedy polecą ludzie?
Kilka organizacji bada możliwość misji załogowych, lecz nie ustalono wiążącej daty lądowania. Trzeba zweryfikować ochronę przed promieniowaniem w drodze, skutki długiej nieważkości, ciężkie systemy lądowania i bezpieczny powrót. Pierwsze ślady stóp zależą od postępu inżynierii, a nie od samego harmonogramu.
.jpg?uselang=pl){kind=link}
