Ganymedes: een maan groter dan Mercurius
Ganymedes is met 5.268 kilometer de grootste maan van het zonnestelsel, groter dan Mercurius, en de enige maan met een eigen intrinsiek magnetisch veld. Onder het ijs kan meer vloeibaar water liggen dan in alle aardse oceanen.
Kerngegevens
- Diameter
- 5.268 km, de grootste maan van het zonnestelsel
- Omlooptijd
- Ongeveer 7,2 aarddagen rond Jupiter
- Oppervlaktetemperatuur
- Ongeveer −160 °C
Ganymedes is breder dan Mercurius: met 5.268 kilometer is het de grootste maan van het zonnestelsel. Hij bestaat vooral uit gesteente en ijs, heeft maar half zoveel massa als Mercurius, een eigen magnetisch veld en mogelijk een enorme verborgen oceaan.
Een maan groter dan een planeet
Galileo ontdekte Ganymedes en de andere grote Jupitermanen in januari 1610. Hij draait op circa 1,07 miljoen kilometer in ongeveer 7,2 aarddagen om Jupiter. Grootte maakt hem geen planeet: hij draait om Jupiter.
Een eigen magnetisch veld
Galileo ontdekte in 1996 een intrinsiek veld, opgewekt door een bewegende vloeibare ijzerkern zoals bij de aarde. Het leidt deeltjes naar een dunne zuurstofatmosfeer en veroorzaakt poollicht, binnen Jupiters veel sterkere veld.
Een oceaan onder het ijs
Hubble zag in 2015 dat poollichtbanden minder schommelden dan verwacht. Een geleidende zoute oceaan kan een geïnduceerd veld maken dat die beweging dempt. De oceaan kan honderden kilometers diep zijn en meer water bevatten dan alle aardse oceanen.
Modellen plaatsen een ijzerkern in een rotsmantel, met een begraven oceaan tussen ijslagen en een buitenste schil die honderden kilometers dik kan zijn.
Licht en donker terrein
Donkere, zwaar bekraterde gebieden zijn circa vier miljard jaar oud. Lichtere gegroefde streken tonen rek en vernieuwing, met evenwijdige richels en dalen. Hubble vond ook een uiterst dunne zuurstofatmosfeer.
Hoe zou het uitzicht zijn?
De hemel is zwart. Jupiter lijkt vele malen breder dan onze volle maan en wolkenbanden en Grote Rode Vlek kunnen zichtbaar zijn. Door synchrone rotatie blijft Jupiter boven de toegekeerde hemisfeer vrijwel op dezelfde plek. Extreme kou en energierijke deeltjes vragen zware bescherming.
JUICE onderzoekt ijsmanen
ESA’s JUICE vertrok op 14 april 2023 en gebruikt zwaartekrachtslingers voor aankomst bij Jupiter in juli 2031. Na passages langs Ganymedes, Europa en Callisto moet de sonde in december 2034 in een baan rond Ganymedes komen, als eerste orbiter van een maan buiten het aarde-maanstelsel. Radar-, zwaartekracht- en magneetmetingen onderzoeken ijs en oceaan.
