Geostationaire satellieten

Waarom blijft een satellietschotel op een dak meestal dezelfde kant op wijzen? Vaak communiceert hij met een geostationaire satelliet.

Deze satellieten draaien 35.786 kilometer boven de evenaar in dezelfde richting en met dezelfde periode als de aarde. Voor een waarnemer op de grond blijven ze daardoor op dezelfde plek aan de hemel, binnen een beperkte gordel van baanposities.

Beeldvermelding: Satellite Tracker · Original diagram

Wat is een geostationaire baan?

Arthur C. Clarke beschreef in 1945 synchrone relaisstations voor wereldwijde communicatie in Wireless World. De geostationaire baan wordt daarom ook Clarke-baan genoemd.

De periode is 23 uur, 56 minuten en 4 seconden, één siderische dag. Syncom 3 werd in 1964 de eerste werkelijk geostationaire satelliet en hielp beelden van de Olympische Spelen in Tokio uitzenden.

Beeldvermelding: NOAA/Lockheed Martin · Public domain · Bron van de afbeelding bekijken ↗

Waarvoor wordt deze baan gebruikt?

Belangrijke toepassingen zijn televisie, vaste communicatie en weerswaarneming. Eén satelliet ziet een enorm gebied; drie goed verdeelde satellieten boven de evenaar kunnen theoretisch het grootste deel van de aarde bestrijken, behalve de poolgebieden. Volledige wolkenbeelden van Fengyun 4 en GOES komen uit deze baan.

Beeldvermelding: NASA Goddard Space Flight Center · Public domain · Bron van de afbeelding bekijken ↗

Waarom kan de antenne stilstaan?

De satelliet beweegt wel degelijk, maar zijn hoeksnelheid past bij de aardrotatie. Een grondantenne hoeft hem daarom niet voortdurend te volgen.

Met het blote oog zijn geostationaire satellieten meestal niet zichtbaar: ze staan veel verder weg en zijn doorgaans veel zwakker dan het ISS.

Wist je dit?

De zwaartekracht van zon en maan verstoort deze satellieten, zodat regelmatig baanonderhoud nodig is. Aan het einde van hun levensduur worden ze meestal naar een kerkhofbaan gebracht in plaats van direct terug te keren, zodat bruikbare posities vrijkomen.