Waarom vallen satellieten niet naar beneden?

Gooi een bal en hij valt op de grond. Satellieten voelen dezelfde zwaartekracht, dus waarom blijven ze boven? Het verrassende antwoord is dat satellieten voortdurend vallen. Ze bewegen zijwaarts zo snel dat het gekromde aardoppervlak onder hen wegvalt.

Waarom valt een satelliet niet recht naar beneden?

Stel je voor dat je vanaf een zeer hoge berg horizontaal een bal werpt. Hoe sneller de worp, hoe verder hij komt voordat hij landt. Bij voldoende snelheid volgt de valbaan de kromming van de aarde: de bal blijft naar de aarde vallen zonder de grond te bereiken. Dat is baanbeweging.

Beeldvermelding: Satellite Tracker · Original illustration

Moeten de motoren voortdurend draaien?

Meestal niet. Een raket geeft de juiste hoogte, snelheid en richting. Eenmaal in de baan voert traagheid de satelliet verder. Motoren en stuurraketjes corrigeren vooral de baan, ontwijken puin en regelen de oriëntatie; ze werken niet voortdurend als vliegtuigmotoren.

Een lage baan is geen perfect vacuüm. Zeer ijle lucht remt het ISS langzaam af en verlaagt de baan, zodat bezoekende ruimtevaartuigen of boordmotoren het station af en toe omhoog duwen.

Betekent een hogere baan ook een hogere snelheid?

Meestal juist niet: rond hetzelfde hemellichaam zijn lagere banen sneller. Op ongeveer 400 kilometer hoogte vliegt het ISS circa 7,7 kilometer per seconde en draait het in negentig minuten rond de aarde. Geostationaire satellieten staan 35.786 kilometer hoog en doen bijna 24 uur over één omloop.

Kan iedereen satellieten zien?

Ja. Kort na zonsondergang of vóór zonsopkomst is de grond donker terwijl satellieten nog zonlicht ontvangen. Dat weerkaatste licht lijkt op een gelijkmatig bewegende ster. Ruimtestations en pas uitgezette formaties vallen extra op; ze hebben geen gekleurde navigatielichten en knipperen meestal niet als vliegtuigen.

Denk bij het volgende stille lichtpunt aan een machine die niet boven de aarde geparkeerd staat, maar met enorme snelheid voortdurend om haar heen valt.