Ruimte-encyclopedie
Internationaal ruimtestation (ISS)
Het internationale ruimtestation is sinds 1998 een bewoond laboratorium in een lage baan om de aarde, gebouwd door de Verenigde Staten, Rusland, Europa, Japan en Canada. Het draait in ongeveer 90 minuten rond de aarde en is vaak als een zeer heldere stip zichtbaar.
Chinees ruimtestation (Tiangong)
Tiangong is het bemande ruimtestation van China. De kernmodule Tianhe werd in 2021 gelanceerd en vormt samen met de laboratoriummodules Wentian en Mengtian een T-vormig complex.
Waarom vallen satellieten niet naar beneden?
Satellieten ontsnappen niet aan de zwaartekracht: ze vallen voortdurend naar de aarde. Door hun grote zijwaartse snelheid kromt het aardoppervlak onder hen weg, zodat de val een baan wordt.
Starlink
Starlink is de breedbandconstellatie van het Amerikaanse SpaceX. Duizenden satellieten in lage banen verbinden afgelegen gebieden, schepen en vliegtuigen; pas gelanceerde groepen kunnen als een opvallende trein aan de hemel verschijnen.
Ruimtestations
Ruimtestations zijn bewoonde bases in een baan om de aarde, waar astronauten maandenlang leven en experimenten uitvoeren. Bezoekende ruimtevaartuigen brengen bemanning, voedsel, brandstof en apparatuur.
OneWeb (Eutelsat OneWeb)
OneWeb is de breedbandconstellatie van Eutelsat Group in bijna polaire lage banen. Het netwerk is vooral gericht op bedrijven, overheden, scheepvaart en luchtvaart en bereikt ook hoge breedtegraden.
Qianfan-constellatie (G60)
Qianfan is een Chinese breedbandconstellatie van Shanghai Spacecom. De eerste satellieten werden in 2024 gelanceerd als begin van een groot netwerk in lage banen om wereldwijde internetverbindingen te leveren.
China SatNet (Guowang)
Guowang is de Chinese breedbandconstellatie van China Satellite Network Group. De eerste productiesatellieten gingen in 2024 naar een lage baan en moeten samen de dekking buiten aardse netwerken uitbreiden.
Amazon Leo (voorheen Project Kuiper)
Amazon Leo, voorheen Project Kuiper, is Amazons Amerikaanse breedbandnetwerk in een lage baan. Na prototypes in 2023 begonnen productielanceringen in 2025; laserverbindingen tussen satellieten moeten gegevens ook boven afgelegen gebieden doorgeven.
Wereldwijde satellietnavigatiesystemen (GNSS)
Navigatiesatellieten dragen uiterst nauwkeurige atoomklokken en zenden tijdsignalen en baangegevens uit. Telefoons, auto’s en schepen vergelijken meerdere signalen om hun positie en de exacte tijd te berekenen.
Weersatellieten
Weersatellieten meten wolken, zeetemperatuur en de atmosfeer. Polaire satellieten scannen de hele aarde; geostationaire satellieten volgen voortdurend dezelfde regio en laten stormen zich ontwikkelen.
Aardobservatie en teledetectie
Aardobservatiesatellieten leggen veranderingen in landbouw, bossen, oceanen en steden vast. Herhaalde metingen ondersteunen kartering, grondstoffenonderzoek, milieubeheer en beoordeling van rampen.
Wetenschappelijke satellieten
Wetenschappelijke satellieten brengen telescopen en experimenten boven de atmosfeer om sterren, zwarte gaten, ruimtedeeltjes en natuurkundige processen te onderzoeken die vanaf de grond moeilijk of niet meetbaar zijn.
Geostationaire satellieten
Geostationaire satellieten draaien op ongeveer 35.786 kilometer boven de evenaar precies met de aarde mee en lijken daardoor stil aan de hemel. Dat maakt continue communicatie, televisie en weerswaarneming met vaste antennes mogelijk.
Amateurradiosatellieten
Amateurradiosatellieten geven radiosignalen door tussen gebruikers op de grond en dragen vaak educatieve of technische experimenten. Radioamateurs en scholen kunnen zo rechtstreeks ervaring opdoen met ruimtecommunicatie.
CubeSats
CubeSats gebruiken een gestandaardiseerde kleine constructie; een basiseenheid van 1U is ongeveer tien centimeter aan iedere zijde. De standaard maakt ruimtemissies beter bereikbaar voor universiteiten en kleine onderzoeksteams.
Hubble-ruimtetelescoop (HST)
Hubble is een ruimtetelescoop van NASA en ESA, gelanceerd in 1990. Boven de storende atmosfeer onderzoekt hij sterren, sterrenstelsels en de evolutie van het heelal in ultraviolet, zichtbaar en nabij-infrarood licht.
Landsat
De Amerikaanse Landsat-reeks van NASA en USGS brengt het aardoppervlak sinds 1972 op vergelijkbare wijze in beeld. Daardoor kunnen onderzoekers tientallen jaren verandering in dezelfde bossen, landbouwgebieden en steden volgen.
Polaire weersatellieten van NOAA
De polaire weersatellieten van de Amerikaanse NOAA scannen vrijwel de hele aarde terwijl de planeet onder hun baan doordraait. Hun metingen van oceaan, land en atmosfeer worden samen met grondwaarnemingen in voorspellingsmodellen gebruikt.
Metop
Metop is de Europese reeks polaire weersatellieten van EUMETSAT, waarvan het eerste exemplaar in 2006 werd gelanceerd. De instrumenten meten temperatuur, vocht, wolken, wind en oceaan voor wereldwijde weersverwachtingen en klimaatonderzoek.
Fengyun-weersatellieten
De Chinese Fengyun-reeks ondersteunt sinds 1988 weersverwachtingen, tyfoonwaarschuwingen en klimaatbewaking. Polaire satellieten scannen de hele aarde, terwijl geostationaire exemplaren voortdurend dezelfde regio volgen.
GOES
De GOES-satellieten van de Amerikaanse NOAA volgen Amerika en de omringende oceanen voortdurend vanuit een geostationaire baan. Sinds 1975 bouwen ze bewegende weerbeelden op waarmee orkanen, onweersbuien en branden vrijwel direct gevolgd worden.
Copernicus Sentinel-satellieten
De Europese Copernicus Sentinel-reeks verdeelt sinds 2014 land-, oceaan- en atmosfeerwaarneming over verschillende missies en stelt de gegevens vrij beschikbaar. Sentinel-1 kijkt met radar door wolken; Sentinel-2 maakt multispectrale beelden.
Gaofen-satellieten
De Chinese Gaofen-reeks levert sinds de lancering van Gaofen 1 in 2013 gedetailleerde aardbeelden voor landbeheer, landbouw en rampenbestrijding. Verschillende satellieten gebruiken optische camera’s, radar of stereobeelden om oppervlak en reliëf te meten.
Yaogan-satellieten
Yaogan is een Chinese aardobservatiereeks die sinds 2006 wordt gelanceerd. Officieel genoemde taken zijn experimenten, grondstoffenonderzoek en rampenbewaking; de precieze lading en opdracht van afzonderlijke satellieten zijn niet altijd openbaar.
Loft Orbital (YAM-serie)
De YAM-satellieten van het Amerikaanse Loft Orbital dragen camera’s, communicatieapparatuur en experimenten van verschillende klanten op gedeelde platforms. Sinds YAM-2 en YAM-3 in 2021 kunnen klanten een missie uitvoeren zonder zelf een volledige satelliet te bouwen.
Arvaker-satellieten (N3X) voor maritieme bewaking
Het Noorse Kongsberg begon in 2025 Arvaker-satellieten voor maritieme bewaking te lanceren. Zij volgen schepen via AIS en signalen van navigatieradar en vullen kustradar aan met waarnemingen verder op zee.
Progress-vrachtruimtevaartuigen
Progress is een Russisch onbemand vrachtruimtevaartuig dat sinds 1978 voedsel, water, apparatuur en brandstof naar ruimtestations brengt. Het kan de stationsbaan verhogen en neemt afval mee dat bij terugkeer in de atmosfeer verbrandt.
Tianzhou-vrachtruimtevaartuigen
Tianzhou is China’s onbemande vrachtruimtevaartuig voor Tiangong en vloog voor het eerst in 2017. Het brengt voorraden, experimenten en brandstof, vult het station bij, corrigeert de baan en voert afval af.
Cygnus-vrachtruimtevaartuigen
Cygnus is het onbemande vrachtruimtevaartuig van het Amerikaanse Northrop Grumman en bevoorraadt het ISS sinds 2013. Het brengt geen lading intact terug: na vertrek voert het afval mee dat in de atmosfeer verbrandt.
Dragon-ruimtevaartuigen
De Amerikaanse Dragon-ruimtevaartuigen van SpaceX vervoeren mensen of vracht naar en van het ISS. De terugkeerbare capsule landt in zee en kan experimenten meenemen; Cargo Dragon vloog voor het eerst in 2010 en Crew Dragon met astronauten in 2020.
Bemande Sojoez-ruimtevaartuigen
Sojoez is Rusland’s driepersoonsruimtevaartuig voor reizen van en naar stations in een lage baan. Het vloog voor het eerst in 1967; alleen de middelste terugkeercapsule brengt de bemanning door de atmosfeer naar een landing op het land.
Bemande Shenzhou-ruimtevaartuigen
Shenzhou is China’s bemande ruimtevaartuig. Het vloog onbemand in 1999 en bracht Yang Liwei in 2003 op China’s eerste bemande ruimtevlucht; tegenwoordig vervoert het astronauten naar Tiangong en terug naar een landing op het land.
Geen passende artikelen gevonden