Neptun: obliczony, zanim został zobaczony
Najdalsza planeta jest niebieskim lodowym olbrzymem, którego położenie najpierw przewidziano matematycznie, a dopiero potem znaleziono przez teleskop. Wieją tam wiatry przekraczające 2000 km/h, a ciemne burze potrafią zanikać. Jedyną wizytą był przelot Voyagera 2 w 1989 roku.
Najważniejsze informacje
- Średnica
- 49 244 km
- Odległość od Słońca
- Około 4,5 mld km (30 au)
- Okres obiegu
- Około 165 lat
Daleko od Słońca Neptun jest bladoniebieskim olbrzymem w słabo oświetlonym zakątku Układu Słonecznego. Ósma i najdalsza planeta ma około 49 244 kilometrów średnicy, znajduje się średnio 4,5 miliarda kilometrów od Słońca i obiega je w niemal 165 lat. Mimo zimna w atmosferze wieją niezwykle szybkie wiatry.
Planeta znaleziona dzięki matematyce
W XIX wieku odchylenia orbity Urana sugerowały obecność niewidocznej dalszej planety. John Couch Adams i Urbain Le Verrier niezależnie obliczyli jej prawdopodobne położenie. 23 września 1846 roku Johann Galle znalazł Neptuna w odległości mniejszej niż jeden stopień od miejsca przewidzianego przez Le Verriera.
Wnętrze lodowego olbrzyma
W porównaniu z Jowiszem i Saturnem Neptun zawiera mniej wodoru i helu, a więcej wody, amoniaku i metanu. Modele obejmują atmosferę z metanem, gorący gęsty płynny płaszcz zawierający dużą część masy oraz jądro skalno-lodowe. Skrajne ciśnienie może oddzielać węgiel od metanu i tworzyć materiał podobny do diamentu, co zrodziło określenie „diamentowy deszcz”.
Potężne wiatry przy niewielkiej ilości światła
Neptun otrzymuje zaledwie około jednej dziewięćsetnej światła słonecznego docierającego do Ziemi. Temperatura chmur spada poniżej −200°C, a mimo to Voyager zmierzył wiatry osiągające 2100 km/h. Wewnętrzne ciepło jest głównym kandydatem na źródło energii napędzającej tak aktywną atmosferę.
Burze, które znikają
Voyager 2 odkrył w 1989 roku wielką jak Ziemia Wielką Ciemną Plamę, której towarzyszyły jasne chmury z lodu metanowego oraz szybko przemieszczająca się chmura Scooter. W 1994 roku Hubble nie znalazł już pierwotnej plamy, ale nowe ciemne burze pojawiły się w innych miejscach.
Czy nadal widać Słońce?
Tak. Pozostaje znacznie jaśniejsze niż ziemski Księżyc w pełni, choć wygląda jak bardzo jasny, mały punkt. Sygnał radiowy potrzebuje około czterech godzin w jedną stronę, dlatego sonda musi sama rozwiązywać pilne problemy, zamiast czekać na polecenia w czasie rzeczywistym.
Dlaczego tylko Voyager 2?
25 sierpnia 1989 roku Voyager 2 przeleciał mniej niż 5000 kilometrów nad chmurami i pozostaje jedynym statkiem, który odwiedził Neptuna. Zbadał słabe pierścienie, pole magnetyczne nachylone o około 47° do osi obrotu oraz azotowe gejzery na Trytonie. Znaczna część naszej szczegółowej wiedzy nadal pochodzi z tego krótkiego spotkania.
